Wijn uit Umbria
Al sinds de oudheid wordt er in Umbrië wijn verbouwd. De Etrusken introduceerden in deze streek de wijn- en olijfbouw. Vanaf die tijd breidde de faam van vooral de wijnen van Orvieto zich uit over heel Italie. Ook in de middeleeuwen waren de Umbrische wijnen vermaard. De kunstschilder Pinturicchio die aan de fresco?s van de dom van Orvieto werkte liet zich onder andere in wijn uitbetalen. Zo ook de andere vermaarde meesterschilder Perugino. Daarna liep de populariteit echter flink terug. Tijdenlang werd Umbrie als wijnproducerende regio overschaduwd door Toscane.
Het terugbrengen van het wijngaardareaal, het gebruik van verbeterde technieken, maar vooral een verandering van focus op de kwaliteit in plaats van de kwantiteit hebben de wijnen de laatste jaren sterk verbeterd. En dat is niet alleen te danken aan de alom bekende Orvieto Classico.
Elf Umbrische wijnen hebben het predikaat DOC gekregen (Denominazione di Orgine Controllata) een wettelijke aanduiding te vergelijken met het Franse Appalation controlee. Dat zijn: Assisi, Colli Altotiberini, Colli Amerini, Colli del Trasimeno, Colli Martani, Colli Perugini, Lago di Corbara, Montefalco, Orvieto, Rosso Orvietano, Torgiano. Bovendien zijn er nog DOCG wijnen (Denominazione di Orgine Controllata e Garantita). Jaarlijks worden de wijnen die aan dat predikaat willen voldoen gecontroleerd door een commissie van experts. Hieronder vinden zich onder andere de Chianti classico. In Umbrie zijn dat: Torgiano Rosso Riserva en Sagrantino di Montefalco. In 1992 werd de kwalificatie IGT (Indicazione Geografica Tipica) ingevoerd. Hierbij gaat het om wijnen die van een afgebakende productiezone afkomstig zijn zoals: Umbria rosso en Umbria Grechetto. Wijnen die onder de IGT classificatie vallen zijn niet in alle gevallen slechter dan DOC wijnen. Er zijn zelfs wijnboeren die bewust niet aan de stringente normen van het DOC predikaat wensen te voldoen om het specifieke karakter van hun wijn te waarborgen.
Orvieto
De bekendste Umbrische wijn werd al in de middeleeuwen gedronken. In tegenstelling tot nu was deze wijn zoet. Heden ten dage zijn het vooral de droge wijnen die gewaardeerd worden. Hoe smaken veranderen kunnen. De meeste witte orvieto wijnen worden gemaakt met de Procanio (de lokale naam voor de Trebbiano Toscano), Verdello, Grechetto, Drupeggio en Malvasia Toscana. Het eeuwenoude bedrijf van de adellijke Toscaanse familie Antinori begon in de twintiger jaren van de vorige eeuw een wijngaard in Umbrie om witte wijn te verbouwen. Sinds 1922 produceren ze de Orvieto en vanaf 1932 de Orvieto Classico.
Het karakter van de droge Orvieto is fris met iets "steenachtigs". Er is een knisperende nadronk met een bittertje. Deze wijnen kunnen tot twee jaar bewaard worden maar niet langer. Bij schaal- en schelpdieren en risotto komt deze wijn goed tot zijn recht.
Voor de productie van de rode Orvieto wijn, de Rosso Orvietano, die net als de witte Orvieto een DOC predikaat gekregen heeft, worden de druiven Sangovese, Cabernet sauvignon, Cabernet franc, Merlot, Pinot noir, Ciliegiolo, Canaiolo nero en Aleatico gebruikt
Ook de zoete variant wordt weer geproduceerd maar dan vooral in Umbrie zelf. Sommige zoete wijnen worden geproduceerd via het systeem van "nobele rotting". Dat is een verschijnsel dat optreedt als de druif is aangetast door de schimmel botrytis cinerea. Hierdoor gaan de druiven verschrompelen en verliezen ze een deel van hun vocht. Maar als deze aantasting goed gereguleerd wordt kan dit gebruikt worden voor het maken van zoete wijn. Door het effect van nobele rotting krijgen de druiven namelijk een hoger suikergehalte en een minder hoge zuurgraad.
Interessanter dan de Orvieto wijnen zijn echter die van Montefalco en Torgiano.
Montefalco
Ook de wijnen uit Montefalco hebben een lange geschiedenis. Vanwege de naam van de druif, de Sagrantino, dacht men dat de wijn die hiervan gemaakt werd vooral als sacrementswijn diende, maar dat zijn enkel speculaties. In de eerste helft van de twintigste eeuw echter, was de Sagrantino bijna volledig uit de gratie. Daar kwam echter verandering in. Dat de rode wijnen uit Montefalco nu zo'n hoge status hebben is vooral te danken aan het werk van Arnaldo Caprai en zijn zoon Marco. In 1992 werd aan de Montefalco Sagrantino een DOCG toegekend. Zowel aan de droge als aan de passito (zoete) variant. De droge wijn is geheel van de Sagrantino druif gemaakt. De kleur is robijnrood en een sterk aroma van hout en rood fruit. De smaak is vol en robuust. Hij kan tot zeven jaar worden bewaard. Bij de zoete Sagrantino ondergaan de druiven een gedeeltelijke indroging (appassimento) waardoor een volle en rijke zoete wijn ontstaat. Behalve de Sagrantino worden voor de wijnen die in Montefalco worden geproduceerd ook andere druiven gebruikt. Bijvoorbeeld voor de Montefalco Bianco (DOC): Grechetto en Trebbiano Toscano en voor de Montefalco Rosso (DOC) naast Sagrantino ook Sangiovese.
Torgiano
De Torgiano is het levenswerk van Giorgio Lungarotti. Hij wordt gezien als degene die de Umbrische wijnen op de wereldkaart heeft gezet. Zijn Torgiano was de eerste Umbrische wijn die een DOC predikaat verkreeg (in 1986. Tevens was de Torgiano Rosso Riserva de eerste wijn uit Umbrie die met een DOCG predikaat werd getooid (in 1990). Deze wijn is gemaakt van Sangiovese, Canaiolo en Trebbiano Toscano. De kleur is robijnrood, het aroma vol maar delicaat met een zweem van amandel. De smaak is droog, en ondanks het harmonieuze en fluweelzachte karakter op het eerste gezicht geen wijn die zich gemakkelijk geeft. De Torgiano rosso riserva kan tot zes jaar bewaard worden. Naast rode wijn wordt er ook witte wijn geproduceerd (Bianco di Torgiano), rose (Torgiano Rosato) en spumante (Torgiano Spumante).
Giorgio Lungarotti zag het als zijn taak om het Umbrische erfgoed te bewaren. Hij heeft onder andere het Museo del vino en het Museo dell'olivo e dell'olio opgezet. Het is niet verwonderlijk dat hij zich sterk maakte voor het gebruik van inheemse druivensoorten voor het produceren van wijn. Maar daarnaast heeft hij een modernisatie van de landbouw- en vinificatiemethoden doorgevoerd en heeft hij nieuwe druivensoorten aangeplant als Cabernet Sauvignon en Chardonnay. In 1999 is hij op 89-jarige leeftijd overleden. Zijn werk wordt nu door zijn stiefdochter, Teresa Severini Lungarotti voortgezet.
Andere wijngebieden
Het wijngebied rond het meer van Trasimeno brengt enkele aardige DOC wijnen voort als Colli del Trasimeno, zowel witte als rode. De rode wijn is licht, fruitig kruidig van karakter. Het meer in het wijngebied Lago di Corbara is ontstaan in de twintigste eeuw nadat in de Tiber een dam is aangelegd. Het klimaat veranderde ook en werd milder. De condities bleken zeer goed te zijn voor het verbouwen van wijn. De jonge geschiedenis van de wijnbouw in dit gebied heeft tot gevolg dat er ongehinderd door traditie moderne landbouwmethoden werden toegepast en nieuwe druivenrassen als Cabernet Sauvignon, Merlot and Pinot Noir werden geintroduceerd. Mooie wijnen zijn onder andere nog te vinden in Assisi, Colli Altotiberini en Colli Martani.
CANTINA'S
|
Bevagna Castel Ritaldi |
Gualdo Cattaneo Giano dell'Umbria |
Montefalco |
Todi |